6 min leestijd
Laatst bijgewerkt op
Je kind leren omgaan met geld: wat past bij 6 tot 18 jaar?
Je kind leren omgaan met geld gaat in kleine stappen. Hier vind je per leeftijd, van 6 tot 18 jaar, wat je samen kunt oefenen: van de eerste spaarpot tot de eerste bijbaan en 18 worden.
Je wilt dat je kind later goed met geld omgaat. Maar waar begin je, en wat past bij welke leeftijd? Veel ervan leert je kind thuis, gewoon tussen de dagelijkse dingen door.
Het Nibud zegt het duidelijk: kinderen die jong leren omgaan met geld, krijgen later minder vaak geldproblemen. En je hoeft er geen expert voor te zijn. Het gaat om kleine stappen, op het goede moment.
Hieronder vind je per leeftijd wat je samen kunt oefenen, van het eerste zakgeld tot je kind 18 wordt. Zie het als houvast, niet als schema. En ook bij een tiener van 16 of 17 ben jij vaak degene die het gesprek begint.
6 tot 9 jaar: munten, een spaarpot en leren wachten
Het eerste zakgeld. Vanaf ongeveer 6 jaar herkennen kinderen de munten: volgens het Nibud een goed moment om met zakgeld te beginnen. Geef het in het begin contant, op een vaste dag. Wat andere ouders geven, zie je op onze pagina over zakgeld.
Op is op. Op deze leeftijd wil je kind het zakgeld vaak meteen uitgeven. Is het op, dan is het op tot de volgende keer. Zo merkt je kind dat het moet kiezen.
Een spaarpot. Laat je kind een deel in een spaarpot stoppen, bijvoorbeeld voor iets wat het graag wil. Een extraatje van opa of oma kan er ook in.
Leren wachten. Vanaf 8 jaar kan je kind snappen dat een paar weken sparen iets duurders oplevert dan één week zakgeld. Tel samen af hoeveel weken het nog duurt.
10 en 11 jaar: sparen, kiezen en een eerste rekening
Een spaardoel kiezen. Laat je kind iets kiezen wat duurder is dan een paar weken zakgeld, en reken samen uit hoe lang het moet sparen.
Zakgeld verdelen. Een deel om uit te geven, een deel om te sparen en eventueel een deel om te delen.
Een eerste rekening. Het Nibud noemt 10 jaar een goede leeftijd om samen een betaalrekening en een spaarrekening te openen.
Samen pinnen. Ga een paar keer samen pinnen en leer je kind de pincode geheim te houden.
Reclame herkennen. Praat over reclame in games, apps en filmpjes. Wat wil die reclame dat je doet?
Een fijn begin is het gratis Mijn Eerste Spaarplan. Daarin verdeelt je kind het zakgeld over drie potjes: sparen, uitgeven en delen.
12 jaar: de overstap naar meer zelf regelen
Van week naar maand. Rond 12 jaar stappen veel ouders over van zakgeld per week naar per maand. Hoe je dat aanpakt, lees je in zakgeld per week of per maand.
Kleedgeld. Het Nibud noemt 12 of 13 jaar een mooie leeftijd om met kleedgeld te beginnen.
Online kopen. Spreek af of je kind zelf iets online mag kopen, of eerst moet overleggen. Je kunt ook een bedrag afspreken waarboven jullie eerst samen kijken.
Afspraken over de telefoon. Wie betaalt het beltegoed of de extra bundel, en wat gebeurt er als de telefoon kapotgaat?
13 tot 15 jaar: meer verantwoordelijkheid
Zelf bijhouden. Laat je kind een paar weken opschrijven wat er binnenkomt en wat er uitgaat. Zo ziet het zelf waar het geld blijft.
Sparen voor tegenvallers. Volgens het Nibud kun je kinderen op de middelbare school stap voor stap meer verantwoordelijk maken voor tegenvallers, zoals een kapotte telefoon of kwijtgeraakte oortjes.
Veilig betalen. Leer je kind over phishing en over berichtjes waarin iemand om inloggegevens vraagt. Achteraf betalen kan pas vanaf 18 jaar: aanbieders laten minderjarigen niet toe.
Een eerste bijbaantje. Vanaf 13 jaar mag je kind klusjes doen, zoals oppassen of auto's wassen. Vanaf 15 jaar mag het ook zelf licht werk doen, zoals vakken vullen of folders bezorgen. Voor de werktijden en het soort werk gelden regels, die staan op rijksoverheid.nl. Bespreek vooraf wat je kind met dat extra geld doet.
16 en 17 jaar: de eerste bijbaan en grotere uitgaven
Het eerste loonstrookje. Kijk het eerste strookje samen na: wat is bruto, wat is netto? Scholieren betalen vaak meer loonbelasting dan nodig, zegt het Nibud. Dat kan je kind later terugvragen bij de Belastingdienst.
Loon en werktijden. Het minimumjeugdloon hangt af van de leeftijd en verandert, dus kijk voor de stand van nu op rijksoverheid.nl. Op deze leeftijd mag je kind niet 's nachts werken of overwerken.
Meer geld, nieuwe afspraken. Spreek af of je kind nu zelf meer betaalt, en zet samen een deel apart op de spaarrekening.
Grotere uitgaven. Een vakantie, een scooter, duurdere kleding: spreek af wie wat betaalt. Laat je kind elke maand de inkomsten en uitgaven onder elkaar zetten, dan zien jullie wat er overblijft.
Bijna 18: samen voorbereiden
Vanaf 18 jaar is je kind volgens de wet financieel zelfstandig. Het kan dan zelf abonnementen en leningen afsluiten, en dat kun jij niet terugdraaien. Loop daarom vooraf samen door wat er verandert.
Zorgverzekering en zorgtoeslag. Je kind moet dan een eigen zorgverzekering hebben en is zelf verantwoordelijk voor de premie. Heeft je kind recht op zorgtoeslag, dan vraagt het die zelf aan, ook als jij de premie betaalt.
DigiD. Voor zaken met de overheid heeft je kind een eigen DigiD nodig.
Nieuwe afspraken thuis. Met een eigen inkomen of studiefinanciering kun je andere afspraken maken, zoals stoppen met zak- en kleedgeld of een bijdrage vragen in de kosten van het wonen.
Op rijksoverheid.nl maken jullie samen een overzicht van wat er bij 18 worden te regelen is.
Zo maak je er geen les van
Geld leren gaat het best tussen de dagelijkse dingen door. Laat je kind in de supermarkt eens de goedkoopste pindakaas zoeken, of vertel aan tafel hoe jij een keuze maakt.
Laat je kind ook fouten maken. Het Nibud geeft die tip ook: je hoeft niet meteen in te grijpen als het zakgeld opgaat aan dingen die jij niet nuttig vindt. Van een kleine miskoop leert je kind meer dan van een preek.
Twijfel je of je je kind moet betalen voor helpen in huis? In zakgeld en klusjes zetten we de twee kanten naast elkaar.
En vier de successen. Is het spaardoel gehaald, sta daar dan echt bij stil. Dat gevoel van "dit heb ik zelf gedaan" is precies wat je wilt meegeven.
Gratis hulpmiddelen om mee te beginnen
Mijn Eerste Spaarplan, om samen met je kind in te vullen.
De Spaardoel-Tracker, voor oudere kinderen met een concreet doel.
De bedragen per leeftijd op onze pagina over zakgeld.
Uitleg over een rekening voor je kind.
Het begrotingsformulier voor scholieren van het Nibud, voor een tiener met een eigen inkomen.
Dit artikel geeft algemene informatie en geen financieel advies. Elk kind is anders: kijk vooral naar wat jouw kind al kan en waar het nieuwsgierig naar is.
Veelgestelde vragen
Wanneer begin je met je kind leren omgaan met geld?
Het Nibud noemt 6 jaar een goede leeftijd voor het eerste zakgeld: dan herkennen kinderen de munten. Daarna bouw je het stap voor stap op, met sparen, een eigen rekening rond 10 jaar en kleedgeld rond 12 of 13 jaar. Sluit vooral aan bij wat je kind al kan.
Hoe leer je je kind sparen?
Begin met een concreet spaardoel. Schrijf samen op wat het kost, hoeveel je kind al heeft en hoeveel er per week of maand bij kan. Dan zie je hoe lang het duurt. Het Nibud beschrijft deze stappen ook, en een spaarplan op papier maakt het voor je kind zichtbaar.
Moet mijn kind al een eigen pinpas hebben?
Dat hangt af van je kind en van je bank. Het Nibud raadt aan om kinderen vanaf 10 jaar een geactiveerde pas te geven en een paar keer samen te gaan pinnen. Zo leert je kind hoe het de pas en de pincode veilig houdt.
Wat moet een kind van 15 weten over geld?
Rond 15 jaar helpt het als je kind zijn eigen inkomsten en uitgaven kan bijhouden, weet hoe het veilig online betaalt en een deel apart zet voor tegenvallers. Heeft je kind een bijbaantje, bespreek dan samen wat het met dat geld doet.
Wat verandert er als je kind 18 wordt?
Vanaf 18 jaar is je kind volgens de wet financieel zelfstandig. Het moet een eigen zorgverzekering hebben, vraagt zo nodig zelf zorgtoeslag aan en kan zelf abonnementen en leningen afsluiten. Loop het daarom van tevoren samen door, en spreek af wat er thuis verandert aan zakgeld of kleedgeld.
